را از گل آفريدى و در آخر از همان يك فرد تعبير به جمع كرده مىفرمايد : ابليس گفت : به عزتت سوگند كه همه آنان را گمراه خواهم كرد مگر بندگان مخلصت را . ليكن اين احتمال قابل قبول نيست و اشكال‌هاى زير آن را رد مىكند ، نخست اين‌كه مخالف ظاهر آياتى است كه نقل كرديم و دوم اين‌كه مخالف صريح آيه‌اى است كه در دنبال نقل داستان خلقت آدم و سجده ملائكه و خوددارى ابليس از آن - در سوره اعراف - آمده و فرموده : « يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِيُرِيَهُما سَوْآتِهِما » . چون ظهور اين آيه در اين‌كه آدم شخصى معين بوده و در بهشت بسر مىبرده و شيطان او و همسرش را فريب داده جاى ترديد نيست . سوم مخالفتش با ظاهر آيه زير است كه مىفرمايد : « وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ قالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً * قالَ أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا » . و چهارم مخالفتش با ظاهر آيه مورد بحث است كه مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً . . . » . به همان بيانى كه در تفسيرش گذشت . پس همه اين آيات - به طورى كه ملاحظه مىفرماييد - با اين معنا كه جنس بشر به اعتبارى آدم ناميده شود و يك فرد از اين جنس هم به اعتبارى ديگر آدم خوانده شود نمىسازد و نيز با اين معنا كه خلقت بشر به اعتبارى به « تراب » نسبت داده شود و به اعتبارى ديگر به نطفه ، هيچ سازگارى ندارد . مخصوصاً آيه شريفه : « إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ . . . » .